IPARD başvurusunda en çok reddedilen bölüm: iş planı ve fizibilite. Rakamlar yanlış yapıldığında onaylanan proje bile uygulama sürecinde başarısız oluyor. Doğru fizibilite nasıl yapılır?
Fizibilite Raporunun Bileşenleri
- Pazar analizi: Ürünün yerel, ulusal veya ihracat pazarındaki talep ve fiyat durumu
- Teknik analiz: Kapasite planlaması, ekipman listesi, üretim süreci
- Yatırım maliyeti: Yapı, ekipman, altyapı, işletme sermayesi
- Gelir projeksiyonu: Üretim miktarı × birim fiyat × verimlilik katsayısı
- Nakit akışı: Aylık bazda gelir-gider dengesi (en az 5 yıl)
- Geri ödeme süresi ve iç verim oranı
TKDK, IPARD başvurularında iş planının belirli bir formata uymasını şart koşuyor. Piyasa araştırması yetersiz, maliyet kalemleri eksik veya projeksiyon gerçekçi değilse başvuru ilk incelemede elenebiliyor.
Sık Yapılan Hatalar
- Maliyet tahminlerinin düşük tutulması (sonradan eksik fon sorunu)
- Kapasite ile altyapının (su, elektrik, depolama) uyuşmaması
- Piyasa fiyatını aşırı iyimser varsaymak
- İşletme sermayesini fizibilite dışında bırakmak
- Sezonluk nakit akışını göz ardı etmek
Ön fizibilite (kabaca uygulanabilirlik değerlendirmesi) 10-15 gün. Detaylı fizibilite raporu (IPARD ve banka düzeyinde) 20-30 gün. Sektöre özgü pazar araştırması bu süreyi uzatabilir.
İdeali ikisinin birlikte çalışması. Mali müşavir muhasebe ve vergi boyutunu, ziraat mühendisi teknik ve tarımsal boyutu değerlendirir. Tarım arazisi ve tarımsal tesis içeren projelerde teknik boyutu ziraat mühendisi yürütmeli.